Ar ôl bod yn gydymaith yng ngharfan 2 ers 9 mis bellach, cwblhau’r set gyntaf o brofiadau dysgu a mynd i’r afael â’n comisiwn – mae’n bryd cymryd eiliad neu ddwy i fyfyrio! Mae misoedd diwethaf wedi bod yn rhai prysur wrth i mi ddod i adnabod tîm o gymdeithion a staff amrywiol ac ymroddedig o bob rhan o Gymru sy’n meddu ar gyfoeth o wybodaeth a phrofiad o ysgolion cyfrwng Cymraeg a Saesneg, cyfnodau cynradd ac uwchradd, ysgolion ffydd a ffederasiynau a gweithio gyda hwy i ddatblygu meddylfryd newydd arweinydd system. Dros y cyfnod hwnnw, gellir crynhoi ein gwaith dan bedwar prif bennawd :

1. Dysgu Proffesiynol

O Mererid Hopwood i Laura McAllister, ac Andy Hargreaves i Pak Tee Ng, rydym wedi dysgu gan arweinwyr sydd ar flaen y gad yn eu proffesiwn yn ogystal â rhai o’r prif feddylwyr yng Nghymru a ledled y byd. Rydym wedi dysgu am hyfforddi o lygad y ffynnon a chael profiad ohono. Rydym wedi meddwl am sut i ddatblygu’r sgiliau hyn ynddom ni’n hunain a’r timau rydym ni’n gweithio gyda hwy, yn yr ysgol ac yn ein gwaith gyda chymdeithion eraill. Rydym hefyd yn parhau i weithredu proses gymeradwyo’r Academi Arweinyddiaeth i sicrhau bod cyfleoedd hyfforddiant arweinyddiaeth o ansawdd da yn cael eu nodi fel y gall ysgolion gael mynediad atynt, sydd wedi fy helpu i fyfyrio ar ein Cenhadaeth Genedlaethol ac i sicrhau bod darparwyr yn ei gefnogi trwy eu cynigion.

2. Cynrychioli’r Proffesiwn

Ar yr adeg heriol a chyffrous hon i ysgolion, rydym hefyd wedi gwerthfawrogi’r cyfle i siarad ar ran y proffesiwn â llunwyr polisi a’r rhai a fydd yn siapio dyfodol addysg yng Nghymru. Rydym wedi cyfarfod â’r comisiynydd plant a’r comisiynydd Cymraeg yn ogystal â chynrychiolwyr o Estyn, y gweinidog ei hun a’i swyddogion. Mae hon yn elfen bwysig o’n gwaith ac yn un rydym yn teimlo sy’n dechrau cael effaith ar y llu o feysydd newid rydym ni’n eu profi mewn ysgolion heddiw.

3. Ein comisiwn

Mewn ymateb i lythyr cylch gorchwl y gweinidog at yr Academi Arweinyddiaeth, rydym wedi treulio amser yn llunio’r cwestiwn i’n comisiwn: Beth yw rôl arweinyddiaeth addysgol wrth wireddu gweledigaeth Cymru o ddiwylliant bywiog ac iaith Gymraeg ffyniannus? Wrth inni symud ymlaen â’r prosiect ymchwil hwn rydym wedi cymryd rhan mewn trafodaeth am y weledigaeth ar gyfer ein cenedl, dadansoddiad o dueddiadau data iaith cyfredol a chyfweliadau ag arweinwyr ysgolion, aelodau o’r haen ganol, academyddion a llunwyr polisi. Rydym hefyd wedi trafod yn helaeth sut a beth i’w gyflwyno mewn ymateb i’r cwestiwn hwn.

4. Hyrwyddo’r Academi

Mae’r maes gwaith olaf wedi cynnwys rhannu dealltwriaeth o’r Academi Arweinyddiaeth a’i gyfraniad at arweinyddiaeth ar lefel ehangach. Rydym wedi cyfrannu at gynhadledd genedlaethol gyntaf yr Academi Arweinyddiaeth ac wedi rhannu ei gweledigaeth o ‘Ysbrydoli Arweinwyr – Cyfoethogi Bywydau’ gyda’n rhanbarthau, awdurdodau a fforymau lleol mewn cyfres o sioeau teithiol a digwyddiadau eraill. Yn ogystal, mae cyd-gymdeithion wedi ymweld ag Iwerddon i drafod y ‘Rhaglen Datblygu Arweinyddiaeth ar gyfer ysgolion’ yno a’r elfennau sy’n debyg i’n gwaith ni ein hunain.

Ac felly, wrth i wyliau’r Nadolig agosáu, ac wrth i mi hongian fy hosan a pharatoi fy nhrimins Nadoligaidd, edrychaf yn ôl ar flwyddyn brysur gyda boddhad sylweddol. Rwyf wedi dysgu llawer iawn am arweinyddiaeth, y weledigaeth addysgol ar gyfer ein cenedl ac yn hollbwysig amdanaf i fy hun. Rwy’n siŵr bod yr ysgol, y gymuned a’r myfyrwyr rwy’n eu gwasanaethu, wedi elwa o’r broses ddysgu hon ac edrychaf ymlaen at ddatblygu fy nghyfraniad parhaus i’r system ehangach.

Ian Gerrard – Pennaeth, Ysgol Aberconwy