John Kendall, Mai 2018

Mae hon wir yn adeg wych i fod yn gweithio ym maes addysg yng Nghymru. Mae’r dasg o greu cwricwlwm newydd yn dilyn adroddiad “Dyfodol Llwyddiannus” yr Athro Donaldson ym mis Chwefror 2015 yn gyffrous, ac yn fwy cyffrous fyth yn sgil y ffaith mai athrawon cyfredol eu hunain sy’n arwain y gwaith. Y rhain yw’r bobl sy’n gwybod orau beth sydd angen ei wneud, ac, o dan arweiniad pobl eraill yng Nghymru a thu hwnt, mae pethau’n dechrau ymffurfio. Ond mae angen i ni fod yn amyneddgar. Mae rhai ohonom yn ddigon hen i gofio ffolderi’r Cwricwlwm Cenedlaethol yn cyrraedd yr ysgolion ar ddiwedd yr 80au. Bryd hynny, cyflwynwyd y cwricwlwm i ni fel cynnyrch gorffenedig. Y tro hwn, rydym yn ei gyd-adeiladu. Daw hyn â llu o heriau, ond llu o gyfleoedd hefyd. Rwy’n sicr ein bod yn mynd i greu rhywbeth arbennig i’n bobl ifanc, rhywbeth a fydd yn fodel i rai eraill edrych arno. A rhywbeth sy’n iawn i Gymru.

Mae’n bwysig ar yr adeg hon o newid ein bod yn troi ein sylw at arweinyddiaeth hefyd. Roedd lansio’r Academi Genedlaethol Arweinyddiaeth Addysgol (NAEL) ar 16 Mai yn garreg filltir bwysig, ond nid diwrnod cyntaf y broses oedd hwn! Roedd gwaith aruthrol eisoes wedi’i wneud i roi cychwyn ar bethau. Rhoddwyd y cyfrifoldeb i Ann Keane i gasglu barnau a safbwyntiau gan athrawon ac arweinwyr ym maes addysg yng Nghymru, ac i edrych ar fodelau eraill. Sefydlwyd bwrdd cysgodol i gefnogi a chynghori. A thuag at ddiwedd y llynedd, gofynnwyd am geisiadau gan benaethiaid profiadol i lunio’r garfan gyntaf o arweinwyr i’w penodi‘n gymdeithion yr Academi. Mewn ysbryd o gyd-adeiladu, nid yn unig y mae’r cymdeithion yn ymgymryd â’r hyfforddiant, maent yn cynghori ar ddatblygu’r hyfforddiant hwnnw hefyd ac yn chwarae rhan flaenllaw i wneud yn siŵr bod yr Academi yn darparu’r cyfleoedd iawn i arweinwyr ysgol yng Nghymru, ac yn rhoi iddynt y sgiliau a’r profiadau angenrheidiol i arwain ein hysgolion ymhell i mewn i’r 21ain Ganrif.

Sut beth fydd hyn? Er bod llawer wedi’i wneud, mae’n ddyddiau cynnar o hyd. Mae’r cymdeithion eisoes wedi bod yn cydweithio â thîm cyflwyno, a bu’n brofiad gwirioneddol gadarnhaol ac adfywiol. Mae deuddeg ohonom i gyd, dau bennaeth cynradd ac un pennaeth uwchradd o bob un o’r pedwar consortiwm. Mae pawb yn cyfrannu profiad helaeth iawn. Er bod gennym wahanol gefndiroedd, sgiliau a gwybodaeth, mae’n amlwg ein bod yn rhannu gweledigaeth ar gyfer addysg yng Nghymru sydd wedi gwreiddio’n ddwfn mewn ysbryd o gydweithio, ac angerdd i wneud ein hysgolion y gorau y gallant fod. Rydym yn cydnabod ein bod mewn sefyllfa o fraint a chyfrifoldeb, gwyddwn nad yw’r atebion i gyd gennym, ond mae pob un ohonom yn awyddus i weithio gyda’n gilydd, i wneud yr ymchwil angenrheidiol, i wrando ar ein gilydd, ac ar bobl eraill hefyd.

Rydym yn ffodus ein bod yn gallu gweithio nid yn unig gyda’n gilydd, ond i gael y cyfle i ymgysylltu â nifer o bobl a chanddynt wybodaeth helaeth mewn meysydd addysg gwahanol. Mae’r rhain yn cynnwys Graham Donaldson, Mick Waters a Lucy Crehan, sef awdur “Cleverlands”, llyfr difyr iawn ar systemau addysgol llwyddiannus ledled y byd. Bydd pobl eraill yn cael eu cynnwys wrth i’r rhaglen ddatblygu.

Byddwn yn gweithio ar brosiectau mewn “Cymunedau Maes”, a byddwn yn rhannu’r gwaith hwn drwy flogiau ac adroddiadau. Mae hwn yn gyfle gwych i ddatblygu themâu sy’n bwysig i arweinwyr ysgol ar hyd a lled Cymru, ac yn gyfle i dreulio amser gwerthfawr yn myfyrio ar y themâu hyn a’u datblygu, a rhannu ein canfyddiadau.

Bydd cyfleoedd i ddysgu gan systemau addysgol eraill, nid efelychu’u hymarfer yn union, ond yn hytrach gweld sut gallwn ni addasu’r rhannau gorau i’n system ni yma yng Nghymru. Mae hyn yn rhan bwysig o’r ethos sydd eisoes wedi’i sefydlu yn ein gwaith o ddylunio’r cwricwlwm newydd. Yn ogystal â hyn, byddwn yn edrych ar arweinyddiaeth y tu allan i addysg, mewn busnes, mewn diwydiant, ac mewn chwaraeon. Rydym yn cydnabod bod angen edrych y tu hwnt i’n cylchoedd bodlon a’n profiadau ein hunain os ydym am dyfu fel arweinwyr a datblygu’r rhaglen orau ar gyfer y garfan nesaf o gymdeithion i ymgysylltu â nhw.

Byddwn hefyd yn rhan o dîm o arweinwyr systemau a fydd yn helpu hwyluso rhaglenni yn yr Academi yn y dyfodol. Mewn llawer o ffyrdd, dyma elfen fwyaf cyffrous ein rôl, wrth i ni geisio adeiladu arweinyddiaeth addysgol gynaliadwy yng Nghymru. Mae ein plant angen i’n hysgolion fod y gorau y gallant fod; a dim ond drwy gael yr athrawon gorau, a thrwy weithio gyda’r arweinwyr gorau, y cyflawnir hyn.

Fel eiriolwyr dros yr Academi, byddwn ni, fel cymdeithion, yn rhannu ein gwaith mor eang ag y bo modd drwy ein rhwydweithiau sefydledig yn ogystal â digwyddiadau penodol. Cadwch olwg am fwy o flogiau a siaradwch â ni ynglŷn â beth rydym wedi bod yn ei wneud, heriwch ni, a chefnogwch ni. Os oes gennych farn ynghylch sut dylai’r Academi ddatblygu, rhowch wybod i ni. Yn olaf, nid yw’r cyfle nesaf i wneud cais i fod yn gydymaith yn bell i ffwrdd. Da chi, ystyriwch ddod yn rhan o hyn!

(Mae John Kendall yn bennaeth Ysgol Gyfun Gymunedol Rhisga yng Nghaerffili, ac yn un o gymdeithion yr AGAA).