Experience is a master teacher, even when its not our own.― Gina Greenlee

Rwyf wedi bod yn ddigon ffodus i gymryd rhan mewn tri ymweliad astudio wythnos o hyd yn ystod fy ngyrfa. Rwy’n sylweddoli bod hyn dri ymweliad yn fwy na llawer o bobl ond dros yrfa o 30 mlynedd, dydy e ddim cymaint â hynny, ac efallai bod angen gofyn pam nad yw’r cyfleoedd hyn ar gael i fwy o athrawon.

Mae fy nheithiau wedi mynd â fi i UDA, i’r Alban ac yn fwyaf diweddar i Ganada fel aelod cyswllt o’r Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol.(AGAA) Mae pob ymweliad wedi bod yn brofiad dysgu gwych ac yn fwy defnyddiol na’r disgwyl ac wedi gwella fy nealltwriaeth ymhell y tu hwnt i’r hyn rwyf i wedi’i gael o unrhyw ddarllen rwyf wedi’i wneud ar systemau rhyngwladol.

Bydd y blog hwn yn myfyrio ar fy syniadau ynghylch sut y gall unrhyw un sy’n ddigon ffodus i fod yn rhan o ymweliadau o’r fath fanteisio’n llawn arnyn nhw a byddaf yn gwneud ambell sylw ar fy mhrofiadau.

Gadewch i ni ddechrau gyda darllen. Er fy mod i newydd ddweud fy mod i wedi dysgu llawer mwy o fod ar ymweliad nag o erthyglau a llyfrau, does dim amheuaeth bod ymchwil a darllen ymlaen llaw yn hollbwysig. Fel arfer, bydd ymweliadau astudio yn dechrau gyda rhyw fath o drosolwg gan arbenigwr systemau, ond does dim rhaid i chi fod mewn gwlad benodol i ymchwilio i bethau fel trefniadaeth ysgolion a’r cwricwlwm sy’n golygu y gallwch chi dreulio’ch amser yn gwneud pethau eraill pan fyddwch chi yno. Mae gofalu eich bod chi wedi gwneud yr ymchwil yn golygu hefyd y gallwch chi fynd ati’n syth i ddilyn y pynciau y mae gennych chi ddiddordeb ynddyn nhw.

Mae hwn yn arwain at bwysigrwydd ffocws clir. Byddwch chi’n dysgu cymaint ar ymweliadau fel y rhain, ond rydych chi angen syniad clir o’r hyn rydych chi’n edrych amdano. Wedi dweud hynny, rydych chi’n siŵr o ddod ar draws pethau annisgwyl. Pan oeddwn i yn Boston, rwy’n cofio edrych ar y cwricwlwm ysgol ac addysgu a dysgu. Rywsut ar y ffordd, sylwais eu bod nhw wedi rhoi’r gorau i ddefnyddio’r term ‘lockdown’ ac wedi symud i’r term llai emosiynol ‘safe mode’ i ddisgrifio’r weithdrefn argyfwng arbennig honno, a dechreuon ni ddefnyddio’r term hwnnw yn yr ysgol ar ôl i mi ddychwelyd.

 

Mae cofnodi’ch canfyddiadau yn bwysig, yn enwedig gan y bydd disgwyl i chi roi adborth, a bod yn awyddus iawn i wneud hynny, naill ai ar ffurf adroddiad neu gyflwyniad. Mae ysgrifennu dyddiadur dysgu bob dydd, cadw cofnod o bwyntiau bwled a mynd dros eich nodiadau gydag amlygwr bob nos yn ddefnyddiol iawn. Mae’n ddefnyddiol hefyd i dynnu cymaint o luniau â phosibl (ar ôl cael caniatâd i wneud hynny yn gyntaf, wrth gwrs) o bethau sydd o ddiddordeb i chi, fel arddangosiadau neu ystafelloedd dosbarth, a phobl rydych chi’n cyfarfod â nhw, boed hynny ar ffurf llun grŵp ffurfiol neu hunlun neu ddau! Mae’n syniad da i gadw’r rhain i gyd (nodiadau a lluniau) mewn ardal a rennir fel y gall y tîm i gyd gael mynediad at yr holl adnoddau ac yn achos dogfennau, eu golygu nhw hefyd. Mae’n arfer da hefyd i’w rhannu nhw gyda’r trefnwyr a fydd â diddordeb mawr yn eich canfyddiadau ac a fydd yn gallu cywiro unrhyw wybodaeth anghywir yn eich canfyddiadau. Mae lluniau heddiw yn cofnodi’r amser a’r lleoliad, felly maen nhw yn gymorth da i’r cof yn nes ymlaen hefyd.

Os ydych chi’n defnyddio cyfryngau cymdeithasol, mae hyn yn ffordd dda o rannu’ch taith lythrennol a throsiadol. Ar ddwy daith, fe greais i hashnodau arbennig. Yn ogystal â bod o ddiddordeb i eraill, mae’n ffordd dda o gofnodi pethau ar eich cyfer chi ac eraill yn eich grŵp. Yn ogystal, os yw’r bobl neu’r llefydd rydych chi’n ymweld â nhw ar Twitter neu Instagram, gallwch chi eu tagio nhw mewn negeseuon a mynegi eich diolch.

 

Mae cynllunio ymlaen llaw yn hollbwysig. Roedd fy ymweliad diweddar gyda AGAA o Ontario dan nawdd y Cyngor Prydeinig, ac fe drefnais i ein hymweliad â’r Alban gyda EAS fy hun. Ym mhob achos, fodd bynnag, roedd yr ymweliadau’n canolbwyntio ar un sefydliad, gydag un unigolyn allweddol yn y wlad dan sylw. Mae hyn yn bwysig iawn gan fod gwybodaeth leol yn hanfodol. Yn yr Alban ac yn Ontario, Cyfadran Addysg Prifysgol oedd y sefydliad. Mae’n hollbwysig hefyd cael rhywun i ymdrin â’r logisteg. Mae hyn yn gallu bod yn eithaf cymhleth, yn enwedig os ydych chi’n ymweld â gwlad dramor a bod angen pwyso a mesur pethau’n ofalus. Yng Nghanada, roedden ni’n ffodus iawn bod gennym ni Maija o Gyngor Prydeing Cymru. Y dyddiau yma, mae pob math o apiau y gallwch chi eu defnyddio i’ch helpu chi i gadw trefn ar bethau, ac mae WhatsApp yn ffordd effeithiol iawn o roi’r newyddion diweddaraf i’r tîm o ddydd i ddydd.

Peidiwch â disgwyl ymweliad unochrog! Er y byddwch chi wedi teithio er mwyn dysgu gan drefnwyr y daith, byddan nhw hefyd yn awyddus i ddysgu mwy am sut mae pethau’n gweithio gyda chi, felly byddwch yn barod i siarad naill ai’n anffurfiol neu mewn lleoliad mwy ffurfiol. A gofalwch eich bod chi’n cael manylion cyswllt e-bost er mwyn parhau i gyfathrebu!

Yn olaf, mae angen i chi neilltuo amser ar gyfer lles y bobl yn eich grŵp. Os ydych chi’n mynd ymhell, efallai y bydd rhaid i chi ymdopi â blinder teithio, felly cofiwch ystyried hynny. Yn sicr, bydd angen cadw mewn cysylltiad â chydweithwyr gartref, gan y bydd eich swydd chi yno o hyd, heb sôn am deulu a ffrindiau. Mae cynnwys hanner diwrnod o ymlacio mewn wythnos i ffwrdd yn bwysig. Mae’n bwysig hefyd i neilltuo amser a lle i gofnodi canfyddiadau bob dydd; fel y soniais i byddwch chi’n barod i fynd pan fyddwch chi’n dychwelyd i’r ysgol.

Ar bob taith, mae’r derbyniad gwresog rydyn ni wedi’i gael gan yr addysgwyr wedi creu cryn argraff arna i. Mae’n fraint ac anrhydedd gallu cymryd rhan. Mae hyn yn golygu hefyd bod gennym ni rwymedigaeth foesol i rannu’r dysgu ag eraill. Thema gyffredin arall yw’r cyfeillgarwch sy’n datblygu rhwng y cydweithwyr. Mae amser i fyfyrio a thrafod ar drenau, ar fysiau a thros frecwast, ac mae hyn yn gallu bod yn hynod ysgogiadol a diddorol, ac mae’n debygol y byddwch chi’n datblygu syniadau y byddwch chi’n eu harchwilio gyda’ch gilydd ar ôl dychwelyd, hyd yn oed os oedden nhw’n gwbl amherthnasol i’ch ymweliad.

Byddwn yn annog unrhyw un sy’n cael cyfle, i fynd ar ymweliad astudio. Neu beth am ystyried trefnu ymweliad eich hun? Efallai y bydd cyllid grant ar gael, ac efallai y bydd ymweliadau ag ysgolion a sefydliadau eraill am ddim neu’n seiliedig ar drefniant dwy ffordd, felly gall gynnig dysgu proffesiynol gwerthfawr sydd o werth da ac o’r safon uchaf.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

John Kendall yw Pennaeth Ysgol Gyfun Gymunedol Rhisga ac yn gydymaith AGAA. Ymwelodd â Washington a Boston gyda dirprwyaeth EAS, arweiniodd daith i’r Alban gyda chymorth EAS ac, yn fwyaf diweddar (Tachwedd 2018), aeth i Toronto gydag aelodau cyswllt eraill AGAA.